Alle erfelijke eigenschappen van de kat zoals de kleur v.d. ogen, de lengte en kleur van de vacht, het karakter etc, zijn vastgelegd in de genen en deze genen liggen op chromosomen. Een kat heeft 19 chromosoom-paren, dus 38 chromosomen. Zowel de poes als de kater geven bij paring een identieke helft van hun chromosomen-paar door aan de kittens zodat de kittens nieuwe chromosomenparen maken die voor de helft de genetische eigenschappen van moeder en voor de helft de genetische eigenschappen van vader bevatten.
Een bijzonder chromosomenpaar zijn de geslachtschromosomen: de poes heeft een XX chromosoom en de kater een XY chromosoom. Als poes en kater beiden de X doorgeven is het geslacht van het kitten vrouwelijk (XX), geeft de kater de Y door, dat krijgt het kitten een XY chromosoom en is dus een kater.

De genen zijn onder te verdelen in dominante- en recessieve genen (recessief = wel aanwezig maar niet zichtbaar).  In de genetica wordt het dominante gen altijd met een hoofdletter aangegeven en een recessief gen met een kleine letter.

De kleuren van de vacht zijn onder te verdelen in de zgn ‘harde’  (D) en ‘verdunde’ (d) kleuren, waarbij de harde kleuren dominant zijn over de verdunde kleuren zoals de letters al laten zien. Harde kleuren zijn Seal (zwart/donkerbruin) en Rood of tortie/schildpad. Verdunde kleuren zijn Blue, Chocolate, Lilac of Cream. Katten met 2 genen voor de harde kleuren (DD) noemen we homozygoot voor de harde kleuren. De kat heeft een ‘harde’ vachtkleur.
Heeft een kat 2 genen voor ‘verdunde’ kleuren, dan is de kat homozygoot  (dd) voor verdunde kleuren en zal de kat een vacht in een verdunde kleur hebben. Is de kat heterozygoot (Dd) dan heeft de kat een harde vachtkleur (want D is dominant over d) en is drager van het recessieve gen voor ‘verdunde kleuren’. Deze verdunde kleur kan hij doorgeven aan zijn/haar nageslacht: vererven.  

Katten kunnen drager zijn van het gen voor Rood (O), deze komt alleen op het X-chromosoom voor en is dus geslachtsgebonden. Rood is dominant en wordt aangeduid als XO. Heeft een kat het gen voor rood, dan zal altijd rood te zien zijn in de vacht.
Als een kat géén gen voor rood op het X-chromosoom heeft, wordt dat aangeduid als Xo (recessief voor rood) en zal de kat een variant op zwart zijn, zoals Seal of Blue.
Een poes heeft 2 X-chromosomen en kan dus XOXO zijn (rood), XOXo of XoXO (tortie / schilpad) of XoXo (variatie op zwart).
Heeft een kater het XO gen, dan is hij XOY (rood). Heeft hij geen rood-gen, dan is hij XoY (variatie op zwart).

Alle katten hebben een bepaald patroon, ook de effen katten. Het gen voor het patroon noemt men het agouti gen A, deze is dominant. Katten die geen zichtbaar patroon hebben (effen katten) hebben het recessief gen voor agouti, het gen a. Een effen kat is dus altijd homozygoot aa. Een heterozygote kat Aa heeft een patroon (tabby/lynx) en kan het gen voor effen vererven.
De tabby-patronen zijn ook nog weer onder te verdelen in diverse patronen: ticked (puntjes van de haartjes zijn anders gekleurd), gemarmerd, gevlekt en effen.
Ticked is dominant over alle patronen.
Gestreept is dominant over gevlekt en gemarmerd en effen.
Gevlekt is dominant over gemarmerd en effen.
Gemarmerd is alleen dominant over effen.  

De typische ‘points’ aftekening wordt veroorzaakt door het I-gen, die de temperatuurgevoelige extremiteiten (uiteinden van het lichaam / points) regelt. Katten met de point-tekening hebben een lichtere lichaamskleur dan de points: oren, neus, voeten en staart. Het warmte gevoelige enzym in de pigment-cellen in de huid is de veroorzaker van de donkerder gekleurde points.
De uiteinden van het lichaam(de points) zijn altijd kouder dan het lichaam zelf en daardoor wordt het warmte gevoelige enzym geactiveerd waardoor de points donkerder worden.
Kittens van deze aftekening worden altijd wit geboren (er is in de baarmoeder nog geen temperatuurverschil tussen het lichaam en de points) en naarmate de kat ouder wordt, zullen de points donkerder kleuren.